สุจิตต์ วงษ์เทศ /อยุธยา 3,000 ปี มีชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์

สุจิตต์ วงษ์เทศ
ขวานหินและเศษภาชนะยุคก่อนประวัติศาสตร์ งมได้จากแม่น้ำน้อย อ.เสนา จ.พระนครศรีอยุธยา (ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑ์หอโสภณศิลป์ วัดเชิงท่า เมืองลพบุรี) แสดงว่าตลอดลำน้ำเก่าก่อนมีแม่น้ำเจ้าพระยาเคยเป็นแหล่งอยู่อาศัยชั่วคราวหรือแสวงหาอาหารผ่านไปมาของคนยุคนั้น (ภาพและคำอธิบายจากหนังสือ กรุงเทพฯ มาจากไหน? พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2548 หน้า 18)

สุจิตต์ วงษ์เทศ

 

อยุธยา 3,000 ปี

มีชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์

 

อยุธยามีชุมชนเก่าสุดราว 3,000 ปีมาแล้ว ร่วมสมัยวัฒนธรรมบ้านเชียง (อุดรธานี) ส่วนกรุงเทพฯ มีผู้รู้อธิบายว่าสมัยนั้นเป็นทะเล หรืออยู่ใต้ทะเล แต่สภาพทะเลเป็นแบบไหน? ทะเลหาดทราย หรือทะเลโคลนตม ยังไม่พบคำอธิบายรายละเอียด จึงยังสรุปอะไรไม่ชัด

[วัฒนธรรมบ้านเชียงของทางการ กำหนดอายุไว้ราว 5,600 ปี ซึ่งสูงเกินจริง ดังนั้น นักโบราณคดีนานาชาติกำหนดอายุไว้ไม่เกิน 4,000 ปีมาแล้ว]

นึกไม่ออกว่ารูปนี้ใครให้มา? จำได้แน่ว่ามีผู้ส่งข่าวและรูปมาให้ราว 15 ปีแล้ว แต่ไม่ได้ลงข้อความบอกไว้ เพราะผมทำงานไม่เป็นระบบ และเขียนเล่มนี้อย่างฟื้นความทรงจำมาบอกเล่าอย่างง่ายๆ ไม่เป็นระเบียบแบบวิชาการจึงไม่มีอ้างอิง

อยุธยา 3,000 ปี มีชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ผมเคยเขียนบอกไว้ในหนังสือกรุงเทพฯ มาจากไหน? (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2548 หน้า 18) มีรูปประกอบเป็นสิ่งของเครื่องใช้มีผู้งมได้จากแม่น้ำน้อย (อ.เสนา จ.พระนครศรีอยุธยา) เช่น ขวานหิน และเศษภาชนะดินเผา ฯลฯ

 

ชุมชนดึกดำบรรพ์บนที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยา

หลายพันปีมาแล้ว คนลุ่มน้ำเจ้าพระยาบริเวณอ่างทองล้วน “ไม่ไทย” เพราะเป็นประชากรของดินแดนดั้งเดิมที่ยังไม่เรียกประเทศไทยและคนไม่พูดภาษาไทย แต่พูดภาษาหลากหลายซึ่งเป็นภาษาร่วมอุษาคเนย์ ถึงกระนั้นก็ล้วนเป็นบรรพชนคนไทย เพราะต่อไปข้างหน้าทั้งดินแดนและผู้คนสืบเผ่าพันธุ์เป็นส่วนหนึ่งของคนไทยและประเทศไทย

ต่อมาเมื่อหลายร้อยปีที่แล้ว คนลุ่มน้ำเจ้าพระยาล้วนเป็นประชากรของรัฐอยุธยาพากันพูดภาษาไทย (ซึ่งเป็นภาษากลางทางการค้าของดินแดนภายใน) แล้วกลายตนเป็น “คนไทย”

หลักฐานพบล่าสุดจำนวนมาก “ไม่เหมือนเดิม” จากชุมชนดึกดำบรรพ์ 3,000 ปี ต.สีบัวทอง อ.แสวงหา จ.อ่างทอง มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์โบราณคดีในไทยที่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลง

ประวัติศาสตร์โบราณคดี “แห่งชาติ” ของไทย แบ่งยุคสมัยตายตัวตามลักษณะประวัติศาสตร์ศิลปะซึ่งไม่ปกติ เพราะมี “อคติ” เจือปนหลายด้าน ดังนั้น ต้อง “รื้อ” แล้ว “สร้าง” อย่างปกติสากลโลก ที่ความเป็นมาหรือพัฒนาการของบ้านเมืองเปลี่ยนแปลงตามลักษณะเศรษฐกิจและการเมืองทั้งภายในและภายนอกที่ปฏิเสธมิได้

แหล่งโบราณคดีขนาดใหญ่สมัยก่อนประวัติศาสตร์อายุราว 3,000 ปีมาแล้ว บนพื้นที่ ต.สีบัวทอง อ.แสวงหา จ.อ่างทอง เพิ่งพบจากการสำรวจตรวจสอบร่วมกันของคณะอาจารย์หลายสถาบัน เป็นหลักฐานสำคัญครั้งใหญ่ยืนยันว่ามีชุมชนคนเริ่มแรกตั้งหลักแหล่งบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ภาคกลางตอนล่าง (มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 13 กรกฎาคม 2563 หน้า 1)

ก่อนหน้านี้นักโบราณคดี “ทางการ” ของไทย เชื่อถือตามความรู้เก่าว่าทะเลอ่าวไทยมีชายฝั่งเว้าลึกเข้าไปถึงนครปฐม, สุพรรณบุรี, สิงห์บุรี, ลพบุรี, นครนายก, ปราจีนบุรี และชลบุรี ดังนั้น บรรดามนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ตั้งหลักแหล่งในป่าดงพงพีที่ดอนหุบเขาและเถื่อนถ้ำแถบสุพรรณบุรี, กาญจนบุรี, อุทัยธานี จึงพบเครื่องมือหินและอื่นๆ มากมายบริเวณลุ่มน้ำแควใหญ่-แควน้อยกับแม่กลอง ส่งผลให้อ่างทอง, ปทุมธานี, นนทบุรี, กรุงเทพฯ เป็นท้องทะเลอ่าวไทยโบราณหลายพันปี ไม่มีมนุษย์ตั้งหลักแหล่งอยู่อาศัยเป็นชุมชน

โบราณวัตถุหลายชิ้น เช่น ชิ้นส่วนโครงกระดูกมนุษย์และสัตว์, ภาชนะดินเผารูปแบบต่างๆ, หินดุสำหรับทำภาชนะดินเผา, เครื่องมือหินขัด, ชิ้นส่วนเครื่องมือสำริด, ลูกปัดทำจากกระดูกปลาขนาดใหญ่ เป็นต้น ขุดพบบริเวณพื้นที่แหล่งฝังศพยุคหินใหม่อายุราว 3,000 ปี ที่ ต.สีบัวทอง อ.แสวงหา จ.อ่างทอง (ภาพและคำบรรยายจากมติชน ฉบับวันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม 2563 หน้า 1, 10)

การค้นพบแหล่งโบราณคดีขนาดใหญ่ มีชุมชนและหลุมฝังศพมนุษย์พร้อมเครื่องมือเครื่องใช้หลายอย่างสมัยก่อนประวัติศาสตร์อายุหลายพันปีที่อยุธยาและอ่างทอง จึงเป็นหลักฐานสำคัญมากที่ให้ข้อมูลความรู้ใหม่แก่นักโบราณคดี “ทางการ” ตาสว่าง ว่าแนวชายฝั่งทะเลอ่าวไทยสมัยเมื่อ 3,000 ปีมาแล้ว อยู่บริเวณนนทบุรี [นายตรงใจ หุตางกูร นักวิชาการกลุ่มงานวิจัยและพัฒนา ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) บอกผู้สื่อข่าวมติชน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 16 กรกฎาคม 2563 หน้า 1]

โดยสรุปประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทยต้องทบทวนโดย “รื้อ” แล้ว “สร้าง” ด้วยข้อมูลชุดใหม่อย่างรู้เท่าทันการเมือง

 

 

บทความก่อนหน้านี้หลังเลนส์ในดงลึก / ปริญญากร วรวรรณ / ‘เดิมพัน’
บทความถัดไปประธานญาติวีรชนพฤษภา’35ชี้รัฐบาล-สว.สมคบคิดคว่ำร่างแก้ไข รธน.หักหลังปชช.ซ้ำซาก ยุ’ปชป.-ภท’ถอนตัว รบ.