เหยื่อ

พิชัย แก้ววิชิต

โลกใต้น้ำเล็กๆ ที่เรียกว่าคลอง สายน้ำไหลเอื่อยอ่อนราวกับจะหยุดนิ่ง ลำคลองไม่กว้างมากนัก ทอดยาวออกไปขนานกับถนนหนทางภาคพื้นดินจนลับตา บนผิวน้ำมีผักตบชวาสีเขียวชุ่มตาขึ้นปกคลุมไม่หนาแน่น มีให้เห็นเป็นเพียงหย่อมๆ

แหล่งน้ำที่รวมแล้วกับสายสัมพันธ์ของชีวิตน้อยใหญ่ มากกว่ากุ้งหอยปูปลา สายน้ำจากลำคลองยังคงเชื่อมโยงอีกหลายชีวิตเข้าไว้ด้วยกัน สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ แมลง และสัตว์อื่นใดในวงจรของห่วงโซ่อาหารตามธรรมชาติ

“ในคลองนี้มีปลาช่อน” ปลาหัวโต ลำตัวยาวทรงกระบอก ใช้ชีวิตปลาๆ ในแบบแยกกันอยู่ เกิดได้ทุกที่ตามแหล่งน้ำจืดเมื่อมีการผสมพันธุ์ พบเห็นได้ทั่วไทยตามห้วยหนองและคลองบึง

ชีวิตปลาช่อนกับโลกใต้น้ำที่มันอาศัยอยู่ “ว่ายแรกของชีวิต” กับเป็นการลูกคอก แม้จะมีแม่ปลาคอยดูแลอยู่ไม่ห่าง ก็จะมีบ้างเป็นบางเวลาที่พี่ๆ น้องๆ ร่วมชะตากรรม

จบชีวิตก่อนวัยอันควรตามยถากรรมไปกับสายน้ำแห่งชีวิต

 

“ปลาเล็กคือเหยื่อของปลาใหญ่” ถึงตอนนี้ปลาช่อนน้อยเกิดใหม่ มีชีวิตอยู่ว่ายน้ำได้นานพอที่จะหายขาดกับการเป็นลูกคอก ทักษะชีวิตแบบปลาๆ ที่เรียกว่าสัญชาตญาณ สอนให้มันแหวกว่ายหลบหลีกความตาย หาอยู่หากินอย่างเหมาะสม และโตพอที่จะไม่กลายเป็นหยื่ออีกต่อไป มันออกล่าเหยื่ออย่างที่มันเคยถูกล่า ปลาตัวเล็ก แมลงตัวน้อย คือเหยื่อ คืออาหาร

ปลาช่อนสู้ชีวิตหลบร้อนในน้ำลึกมาสักพักใหญ่ ความหิวประจำวันทำให้มันต้องน้ำว่ายขึ้นมาเลาะอยู่ริมตลิ่ง มันซุ่มซ่อนตัวเองอยู่ใต้กอผักตบชวา ในวันที่ “โชคชะตาดีๆ ไม่ไหลผ่านมาตามคลอง” เย็นย่ำใกล้ค่ำแล้ว ปลาช่อนนักล่ายังไม่ได้เหยื่อสักตัวให้ตกถึงท้อง

“เมื่อความหวังว่ายลงน้ำ จนเจอกับการรอคอย” ทันใดนั้น! ปลาช่อนผู้เฝ้าคอย เห็นได้ชัดกับ “กบน้อยชะตาขาด” ด้วยแรงหิว ปลาช่อนพุ่งเข้ากัดเจ้ากบน้อยอย่างไม่รั้งรอ และไม่ทันที่จะได้กลืนกินเหยื่ออันโอชะ โลกใต้น้ำของนักล่าก็เปลี่ยนไป

ทันทีที่รู้ว่าปลากินเบ็ด ชายตกปลาไม่รอช้าที่จะเย่อกับปลาที่เฝ้าคอยมานาน ปลาช่อนติดเบ็ดสบัดดิ้นสุดแรง ให้ตัวมันหลุดพ้นจาการตกเป็นเหยื่อ แต่ไร้ผล กบน้อยปลอมๆ ในปากคาบค่อยๆ พามันขึ้นจากโลกใต้น้ำที่มันอยู่ ก่อนที่จะลอยคว้างและถูกวางลงบนโลกอีกแบบ

ที่ๆ มันหายใจไม่ค่อยออก

“เมื่อความหวังว่ายลงน้ำ จนเจอกับการรอคอย” ทันใดนั้น! ปลาช่อนผู้เฝ้าคอย เห็นได้ชัดกับ “กบน้อยชะตาขาด” ด้วยแรงหิว มันพุ่งเข้ากัดเจ้ากบน้อยอย่างไม่รั้งรอ และไม่ทันที่จะได้กลืนกินเหยื่ออันโอชะของมัน โลกใต้น้ำของนักล่าก็เปลี่ยนไป / เทคนิค : F.5,2 1/40s ISO 800 / สถานที่ : บ้านผู้เขียน

ชายตกปลาดีใจกับปลาช่อนที่ตกได้ เหยื่อปลอมๆ ของเขาทำหน้าที่ของมันได้ดี การได้นั่งตกปลาอย่างเงียบๆ อยู่ริมคลอง มันช่วยทำให้ชายตกปลาลืมเรื่องราวที่ไม่อยากจดจำลงได้บ้าง และสบายใจขึ้นกับสิ่งที่ทำลงไป การพลาดท่าเสียทีจากการถูกชักชวนให้ร่วมลงทุนเพื่อเงินก้อนโต ด้วยความอยากนั้น ในท้ายที่สุดการลงทุนดีๆ กลับทำให้ตัวเลขในบัญชีธนาคารลดฮวบจนน่าปวดใจ

กบปลอมตัวน้อยค่อยๆ ถูกดึงออกจากปากของปลาช่อนอย่างระมัดระวัง “ปลาช่อนสู้ชีวิตตัวนี้ มันยังไม่โตพอจะไปเป็นปลาช่อนลุยสวน” ชายตกปลาคิด

“ความเป็นและความตาย ยังคงเป็นสิ่งที่คาดเดายากเสมอ” ปลาช่อนเก้าชีวิตลอยละลิ่ว ราวกับชีวิตใหม่นี้ตกมาจากสรวงสวรรค์ลงสู่คลอง มันรอดพ้นความเป็นเหยื่อ และกลับไปเป็นผู้ล่าอีกครั้ง

ถึงตอนนี้ ผมและใครอื่นก็อาจมีสิทธิ์ตกเป็นเหยื่อเข้าให้สักวัน กับความหลากหลายของเรื่องราวในชีวิต การเฝ้าระวังคือสิ่งที่พึงทำได้บนความไม่แน่นอน แต่สิ่งที่แน่นอนที่สุดและจะดีงามเสมอ กับการช่วยกันและไม่ทำให้ใครต้องตกเป็นเหยื่อ

ขอบคุณมากมายครับ •

 

เอกภาพ | พิชัย แก้ววิชิต