จีนมีประชากร 1,410 ล้านคน แต่อัตราการเพิ่มจำนวนกลับช้าสุดในรอบ 10 ปี

นที่ 11 พ.ค. บีบีซี รายงานว่า ประชากรของจีนเพิ่มขึ้นช้าสุดในรอบ 10 ปี ด้วยอัตราการเพิ่มขึ้นของประชากรเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 0.53% ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ทำให้ประชากรเพิ่มเป็น 1,410 ล้านคน แต่อัตราดังกล่าวลดลงจากการสำรวจครั้งก่อนระหว่างปี 2543-2553 ที่ 0.57% เพิ่มแรงกดดันให้รัฐบาลปักกิ่งเพิ่มมาตรการให้คู่รักมีลูกมากขึ้นและหลีกเลี่ยงการลดลงของประชากร

The copy of the Outcome of the Seventh National Population Census by the National Bureau of Statistics of China, is seen being distributed to journalists during the State Council Information Office (SCIO) press conference in Beijing on May 11, 2021 (Photo by Noel Celis / AFP)

ผลลัพธ์ดังกล่าวรายงานในการสำรวจสำมะโนประชากรทุก 10 ปี ในปีนี้เป็นครั้งที่ 7 จัดทำขึ้นในปลายปี 2563 ด้วยจำนวนผู้สำรวจประมาณ 7 ล้านคน ที่รวบรวมข้อมูลจากครัวเรือนชาวจีนตามบ้านต่างๆ ถือเป็นทรัพยากรข้อมูลครอบคลุมมากที่สุดเกี่ยวกับประชากรจีน ที่มีความสำคัญต่อการวางแผนในอนาคต

ก่อนหน้านี้ คาดว่าจีนอาจยกเลิกนโยบายการวางแผนครอบครัวพร้อมกับผลการสำรวจสำมะโนประชากรครั้งล่าสุด ซึ่งเผยแพร่ล่าช้าจากเดิมในเดือนเมษายนที่ผ่านมา

หนิง จี๋เจ๋อ ผู้อำนวยการสำนักงานสถิติแห่งชาติของจีน เผยว่า จีนมีทารกแรกเกิด 12 ล้านคน เมื่อปี 2563 แม้จะลดลงอย่างมีนัยสำคัญจากทารกแรกเกิด 18 ล้านคน ในปี 2559 แต่ยังเป็นจำนวนมากอยู่ และว่าอัตราการเจริญพันธุ์ลดลงเป็นผลมาจากการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจของจีน

เป็นไปตามประเทศต่างๆ ที่มีการพัฒนาขึ้น อัตราการเกิดมักลดลงเนื่องจากประชากรได้รับการศึกษาและรัฐบาลจัดลำดับความสำคัญอื่นๆ เช่น อาชีพ

China’s National Bureau of Statistics official Ning Jizhe (C) speaks during the release of the copy of the Outcome of the Seventh National Population Census during a press conference at the State Council Information Office in Beijing on May 11, 2021. (Photo by Noel Celis / AFP)

ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านอย่างญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ที่มีอัตราการเกิดลดลงต่ำเป็นประวัติการณ์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทั้งที่รัฐบาลทั้งสองประเทศจะมีมาตรการจูงใจให้คู่รักมีลูกมากขึ้น โดยเฉพาะในเกาหลีใต้ สถิติการเสียชีวิตมากกว่าการเกิดเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์เมื่อปีที่แล้ว นับเป็นสัญญาณเตือนภัยในประเทศที่มีอัตราการเกิดต่ำที่สุดในโลกอยู่แล้ว

ทั้งนี้ ประชากรหดตัวเป็นปัญหาเนื่องจากโครงสร้างอายุกลับหัวด้วยจำนวนผู้สูงอายุมากกว่าวัยหนุ่มสาว และเมื่อเป็นเช่นนั้น ในอนาคตจะไม่มีคนงานเพียงพอรองรับผู้สูงอายุ และอาจมีความต้องการการดูแลสุขภาพและสังคมเพิ่มขึ้น

แม้ว่ารัฐบาลจีนยุตินโยบายลูกคนเดียวและอนุญาตให้คู่รักมีลูก 2 คน ได้ในปี 2559 แต่ไม่สามารถฟื้นอัตราการเกิดลดลงของประเทศได้ ทั้งที่อัตราการเกิดเพิ่มขึ้นทันที 2 ปี หลังจากนั้น ซึ่ง เหย่ว ซู นักเศรษฐศาสตร์จาก ดิ อีโคโนมิสต์ อินเทลลิเจนซ์ ยูนิต อธิบายว่า “นโยบายลูกคนที่สองส่งผลดีต่ออัตราการเกิด แต่พิสูจน์ได้ในระยะสั้นๆ”

แนวโน้มประชากรของจีนส่วนใหญ่เป็นผลมาจากนโยบายลูกคนเดียวซึ่งเริ่มใช้ในปี 2522 เพื่อชะลอการเติบโตของประชากร และครอบครัวที่ฝ่าฝืนกฎต้องถูกปรับเป็นเงิน ตกงาน และบางครั้งถูกบังคับทำแท้ง

Commuters wait at a pedestrian crossing during the morning rush hour in Beijing on May 11, 2021. (Photo by GREG BAKER / AFP)

ทั้งนี้ ประชากรวัยทำงานของจีน ซึ่งจีนนิยามเป็นคนที่มีอายุ 16-59 ปี ยังลดลง 40 ล้านคน เมื่อเทียบกับการสำรวจสำมะโนประชากรครั้งล่าสุดในปี 2010 แต่ เจิง ยู่ผิง หัวหน้านักระเบียบวิธี กล่าวว่า ขนาดประชากรวัยทำงานทั้งหมด 880 ล้าน ยังมีขนาดใหญ่อยู่ และยังมีกำลังแรงงานมากมาย

แต่ เหย่ว ซู เตือนเช่นกันว่า กำลังแรงงานในอนาคตที่ลดลงอย่างต่อเนื่องจะจำกัดการเติบโตทางเศรษฐกิจของจีน “การปันผลทางประชากรที่ขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมากำลังสลายไปอย่างรวดเร็ว”

A medical staff member feeds a baby at a hospital in Danzhai, in China’s southwestern Guizhou province on May 11, 2021. (Photo by STR / AFP) / China OUT

บรรดาผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า ผลกระทบใดต่อประชากรของจีนอาจส่งผลอย่างมากต่อส่วนอื่นของโลก เช่น หากอัตราประชากรลดลงจะเกิดขึ้นในอนาคตจะมี “ผลกระทบในวงกว้าง”

ดร.อี้ ฟู่เซี่ยน แห่งมหาวิทยลัยวิสคอนซิน-เมดิสัน กล่าวว่า “เศรษฐกิจของจีนเติบโตอย่างรวดเร็วและหลายอุตสาหกรรมในโลกต้องพึ่งพาจีน ขอบเขตของผลกระทบจากการลดลงของประชากรจะกว้างมาก”

บทความก่อนหน้านี้คำ ผกา : เกิดเป็นไทย ใจอยากย้ายประเทศ
บทความถัดไปการ์ตูนที่รัก : Pierre ว่าด้วยการกลืนกิน / นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์