ความเทพของ Falcon Acoustics กับ LS3/5a Monitor Speaker

ดังที่ได้บอกไปว่า แรกที่เข้าอเมริกานั้น BBC LS3/5a Monitor ไม่ประสบความสำเร็จทางด้านการตลาดนัก

ด้วยเหตุผลที่ว่าเป็นลำโพงเล็ก แต่ราคาสูงมาก ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงแล้ว ภายในตู้ขนาดเล็ก กะทัดรัด ที่เห็นนั้น ได้คัดสรรอุปกรณ์ชั้นเยี่ยมมาใช้เพื่อให้คุณภาพเสียงที่ดีและมีความสมดุลเสียงเป็นเลิศ ไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์อย่าง Complex Equalizer, Bass Booster ที่ช่วยเพิ่มพลังเสียงในย่านความถี่ต่ำ รวมถึงครอสส์โอเวอร์ เน็ตเวิร์กแบบพิเศษ ที่สามารถแก้ไขและชดเชยความคลาดเคลื่อนเฟส (Phase Corrected) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

กระทั่งการมาถึงอเมริกาอีกครั้งของ Model LS3/5a ภายใต้ชื่อ Rogers ในปี ค.ศ.1989 อีกหนึ่งนักวิจารณ์ระดับหัวแถวของอเมริกาคือ John Atkinson ก็ได้นำมาพูดถึงในเชิงวิพากษ์บ้าง

คราวนี้จึงเป็นที่สนใจของนักเล่นมากขึ้น และชื่อ Rogers LS3/5a ก็เริ่มเป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในแวดวงนักเล่นเครื่องเสียง โดยเฉพาะกลุ่มที่สนใจและติดตามผลิตภัณฑ์ต่างๆ จากวารสารระดับที่ถือว่าเป็นคัมภีร์ของนักเล่น อย่าง The Absolute Sound และ Stereophile

ซึ่งการพูดถึงของ มร.แอตคินสันในครั้งนี้ นอกจากจะให้ความชื่นชมในน้ำเสียงแล้ว ยังเสนอให้พินิจพิเคราะห์เรื่องขาตั้ง (Speaker Stand) อย่างเป็นสำคัญยิ่ง เพราะมีผลต่อคุณภาพเสียงอย่างมาก และสุดท้ายเขาได้จัดให้ลำโพงคู่นี้อยู่ใน Class-C ของ Recommended Components ประจำปีของนิตยสาร Stereophile

อย่างไรก็ตาม ลำโพงรุ่นนี้ได้มีการวิจารณ์กันอย่างแพร่หลายทั้งในอเมริกาและยุโรป โดยเฉพาะในอังกฤษเอง นิตยสารเครื่องเสียงชั้นนำไม่ว่าจะเป็น Hi-Fi News & Records Review; What Hi-Fi?

รวมไปถึงนิตยสารดนตรีคลาสสิคที่มีอายุเกือบ 100 ปี ในวันนี้ อย่าง Gramophone ที่ท้ายๆ เล่มมักจะมีคอลัมน์วิจารณ์และแนะนำเครื่องเสียงอยู่ด้วย ต่างนำลำโพงรุ่นนี้มาวิพากษ์วิจารณ์ พูดถึงอยู่เนืองๆ ไม่ว่าจะเป็นจากผู้ผลิตรายใด ส่วนใหญ่จะมีทั้งติและชมเป็นธรรมดา

แต่ก็มีบางเล่มที่มีกลุ่มนักเล่นเครื่องเสียงติดตามและให้ความเชื่อถือมากอย่าง Hi-Fi Choice ได้นำ BBC LS3/5a Monitor มาชำแหละให้เห็นถึงข้อด้อยต่างๆ จนเป็นที่กล่าวขานถึงกันอย่างมาก

โดย Hi-Fi Choice ไล่ตั้งแต่ย่านความถี่ต่ำไปยังย่านความถี่สูงที่พอจะสรุปได้ว่า ลำโพงนี้ขาดเสียงย่านความถี่ต่ำตอนล่าง หรือ Lower Bass รวมทั้งย่านความถี่ต่ำตอนบน หรือ Upper Bass ก็ไม่มีความเป็นธรรมชาติ เสียงค่อนข้างบวม ในขณะที่เสียงร้องหรือเสียงในย่านความถี่กลางนั้นค่อนข้างแข็ง มีลักษณะเหมือนเสียงขึ้นจมูก ส่วนเสียงในย่านความถี่สูงก็เต็มไปด้วยสาก เสี้ยน ไม่มีความราบเรียบอย่างสมานเสมอแต่อย่างใด ภาพรวมของเสียงนั้นค่อนข้างอับ ทึบ และออกจะมีสีสันอันเนื่องมาจากตัวตู้อยู่บ้าง

ระยะหลังๆ มีการพูดถึงเสียงเบสส์ที่อ่อนด้อยมากขึ้น Rogers จึงได้ออกแบบ Sub-Woofer มาเพื่อ LS3/5a โดยเฉพาะ และเป็นพิเศษด้วยการให้ทำหน้าที่เป็นขาตั้ง (Speaker Stand) ในตัว

ดังที่บอกไปข้างต้นว่าขาตั้งมีอิทธิพลต่อคุณภาพเสียงและลักษณะเสียงของลำโพงรุ่นนี้มาก

ดังนั้นแล้ว เมื่อไหนๆ ก็ไหนๆ จะทำสับ-วูฟเฟอร์ออกมาแล้ว ก็ออกแบบให้เป็นขาตั้งที่เข้าคู่กันไปทีเดียว

คือ Model AB1 ซึ่งมีมิติหน้ากว้าง และความลึก เท่ากับโครงสร้างตู้ของ Model LS3/5a พอดี โดยมีความสูงไม่รวม Spike ประมาณ 21-1/2 นิ้ว แต่ดูเหมือนจะไม่ได้รับความนิยมสักเท่าไรนัก ส่วนใหญ่นักเล่นจะนิยมเล่นเป็น 2-แชนเนล ปกติที่ไม่เสริมสับ-วูฟเฟอร์มากกว่า โดยให้ความสนใจและพิถีพิถันกับการเลือกแอมป์และอุปกรณ์ประกอบอย่างขาตั้งเป็นเรื่องที่สำคัญกว่า

สับ-วูฟเฟอร์ ที่เป็นขาตั้งลำโพงในตัวนี้ Harbeth ก็ทำออกมาเช่นเดียวกัน โดยให้ชื่อรุ่นว่า Xtender

BBC Monitor LS3/5a แม้จะได้รับความนิยมมาก แต่ก็ได้ชื่อว่าเป็นลำโพงปราบเซียนระดับแถวหน้าของวงการเช่นกัน เห็นมันตัวเล็กๆ อย่างนี้ หากแอมป์ที่จะเอามันอยู่ก็มีไม่มากนัก อีกทั้งยังสามารถสรุปได้อย่างค่อนข้างเป็นทางการ ว่ามันไม่ใช่ลำโพงที่เหมาะกับแอมป์ประเภท Solid-State สักเท่าไรนัก

หากจะไปกันได้ดีกับพวกแอมป์หลอด (Tube Amp) มากกว่า ทั้งๆ ที่ว่าถ้าดูเฉพาะตัวเลขค่าความไวที่ระบุเอาไว้ 82dB/W/m แล้ว นักเล่นแอมป์หลอดส่วนใหญ่อาจจะเบือนหน้าหนี แต่เซียนหลอดตัวจริงเสียงเขาบอกว่า

นี่แหละครับ คือลำโพงที่เป็นมิตรกับแอมป์หลอดมากจริงๆ ทั้งนี้ก็เนื่องเพราะในการทำงานนั้น อิมพีแดนซ์ค่อนข้างคงที่ จึงมีความสัมพันธ์กันระหว่างเฟสกับอิมพีแดนซ์เป็นอย่างดี โดยเฉพาะในช่วงที่เฟสมีความเป็นคาปาซิทีฟนั้น จะได้รับการชดเชยด้วยค่าอิมพีแดนซ์สูงมากนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม เท่าที่มีประสบการณ์มากับลำโพงสายพันธุ์นี้กับนานาแบรนด์ พบว่าสามารถทำงานกับแอมป์โซลิด-สเตตกำลังขับประมาณใกล้ๆ สองร้อย (วัตต์) หรือสองร้อยขึ้นได้เป็นอย่างดี สุ้มเสียงนุ่มเนียนน่าฟังไม่น้อย

ขณะที่เนื้อเสียงก็อวบอิ่มแบบมีน้ำมีนวลน่าฟัง

สําหรับในบ้านเรานั้น แม้จะมีกลุ่มนักเล่นตามหา ตามเก็บ Model LS3/5a กันอยู่ไม่น้อยก็ตาม แต่ก็ยังถือว่าเป็นกลุ่มเล็กๆ เฉพาะพวกที่เล่นแบบ Vintage เท่านั้นเอง อย่างไรก็ตาม BBC LS3/5a Monitor ได้กลับมาถูกพูดถึงอีกครั้ง และด้วยเสียงพูดที่ดังขึ้นพอสมควร หลังจากที่ได้มีผู้นำ Stirling LS3/5a เข้ามาจำหน่ายเมื่อหลายปีก่อน และมีเสียงพูดถึงกันมากขึ้นไปอีกหลังการมาถึงของ Version 2 Limited Edition ประมาณหกเจ็ดปีที่แล้ว

จากนั้น, เสียงที่พูดถึง LS3/5a แม้จะค่อยๆ ซาลง แต่ในแวดวงนักเล่นกลุ่มวินเทจแล้ว ยังคงได้ยินเสียงพูดคุยกันถึงลำโพงรุ่นนี้อยู่เนืองๆ

กระทั่งวันนี้ที่ Falcon LS3/5a เดินทางมาถึงบ้านเรา เชื่อว่าอีกไม่นานเสียงกล่าวขานถึงลำโพงในตำนาน (ที่ยังมีลมหายใจ) รุ่นนี้ จะต้องถูกพูดถึงด้วยเสียงที่ดังขึ้นอีกครั้งอย่างแน่นอน

ทั้งนี้ก็เนื่องเพราะ Falcon Acoustics ยืนยันว่า LS3/5a รุ่นนี้ ได้ดำเนินการทุกอย่างตามต้นแบบดั้งเดิมที่ได้รับอนุญาตจาก BBC ที่ได้ตีพิมพ์ข้อกำหนดเอาไว้ตั้งแต่เดือนตุลาคม ปี ค.ศ.1976 อย่างเคร่งครัดครบถ้วนทุกประการนั่นเอง อาทิ การใช้ชุดไดรเวอร์ Falcon B110 และ Falcon T27 ที่ออกแบบโดย Malcolm Jones ผู้ออกแบบชุดไดรเวอร์ต้นแบบ คือ KEF B110 และ KEF T27 รวมทั้งยังมีอิมพีแดนซ์ 15 โอห์ม เป็นต้น

สำหรับรายละเอียดอื่นๆ และสุ้มเสียงของมันเป็นอย่างไร, เที่ยวหน้าว่ากันต่อครับ

บทความก่อนหน้านี้ทราย เจริญปุระ : มีชีวิตเพื่ออยู่ในบันทึก หรือเป็น “ผู้จด” บันทึก
บทความถัดไปหากคุณต้อง “อยู่ร่วมบ้าน” กับ “คนแบบนี้” เราเชื่อว่า อยู่คนเดียวสบายใจกว่าเป็นล้านเท่า!!!