สังคมการเมืองไทย หลังวันที่ 31 มกราคม 2567

ความเห็นของนักวิชาการด้านนิติศาสตร์สองรายที่ให้สัมภาษณ์ผ่านช่องยูทูบมติชนทีวี เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2567 ภายหลังศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่า การออกนโยบายหาเสียงว่าจะแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ของพรรคก้าวไกล ถือเป็นพฤติกรรมที่ล้มล้างการปกครอง

ผศ.ดร.รณกรณ์ บุญมี

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

“คือในทางกฎหมายก็เรื่องหนึ่ง แต่ในทางสังคม ผมคิดว่าคำวินิจฉัยนี้ ผมเชื่อมั่นว่าจะเป็นจุดเริ่มต้นของความเห็นที่แตกต่าง สำคัญเลย มันเสียโอกาส ที่เราจะได้มีโอกาสพูดคุยกันเรื่องนี้อย่างเปิดเผย แล้วนำไปสู่การแก้ปัญหา

“ซึ่งการใช้มาตรา 112 มีปัญหาอยู่มาระยะพักใหญ่ๆ การนำไปสู่การแก้ไข การพูดคุย ผมเชื่อว่าจะนำไปสู่การแก้ปัญหาระยะยาว

“แต่พอศาลวินิจฉัยออกมาแบบนี้ แม้จะไม่ถึงขนาดปิดประตูตาย คือถ้าเราฟังคำวินิจฉัยเต็มๆ จะรู้สึกว่ายังมีประตูทางออกอยู่ แต่ประตูที่เปิดออกก็ไม่ได้กว้างมากนัก…

“ศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้บอกว่า การแก้ไข 112 ทำไม่ได้ และศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้บอกว่า แก้ไข 112 แล้วจะเป็นการล้มล้าง ศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้บอกแบบนั้น

“แต่ศาลรัฐธรรมนูญบอกว่า การแก้ไขแบบที่พรรคก้าวไกลเสนอ ซึ่งมี 4-5 ประเด็น เป็นการแก้ไขที่เซาะกร่อนบ่อนทำลาย ซึ่งนำไปสู่การล้มล้าง

“เพราะฉะนั้น ฐานคือแก้ไข 112 ต้องคุยกันให้ชัด เดี๋ยวจะมีคนหยิบไปใช้เพื่อประโยชน์ทางการเมือง หรือการขับเคลื่อนใดๆ ก็ตาม การแก้ไขมาตรา 112 สามารถทำได้ ศาลรัฐธรรมนูญไม่เคยห้าม ทั้งคำวินิจฉัยปี 2564 และคำวินิจฉัยปี 2567 เพียงแต่บอกว่า การแก้ไขแบบนี้ๆๆ ทำไม่ได้

“แต่ยังไม่ได้บอกเราว่า แล้วแก้ไขแบบไหนทำได้”

รศ.สมชาย ปรีชาศิลปกุล

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

“มาถึงนาทีนี้แล้ว ไม่ว่าจะอยากหรือไม่อยาก ผมคิดว่าโอกาส (พรรคก้าวไกล) โดนยุบสูงมาก สมมุติ ถ้าเกิดพรรคก้าวไกลโดนยุบ ผมคิดว่าปัญหาสำคัญที่จะติดตามมา หมายความว่าสถาบันที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน มันถูกกำกับ ถูกจำกัดพื้นที่ ให้ทำงานได้ค่อนข้างคับแคบ คือคุณทำได้บางเรื่องเท่านั้น แต่เรื่องอื่นๆ ไม่สามารถทำได้

“มันก็จะกลายเป็นว่า ถ้าเมื่อไหร่ก็ตามที่สถาบันที่มาจากประชาชน ถูกทำให้มีพื้นที่หรือมีบทบาทน้อย สิ่งที่จะเกิดขึ้นก็คือว่า ถ้าเป็นไปตามแนวทางนี้ เราคงน่าจะได้เห็นการเมืองบนท้องถนนเพิ่มมากขึ้น

“คำถามคือว่า เราอยากเห็นการเมืองบนท้องถนนเพิ่มมากขึ้นจริงหรือ? ภายใต้สภาวะวิกฤตทั้งทางเศรษฐกิจ สถานการณ์โควิดที่เราเพิ่งผ่านพ้นมา สถานการณ์เยอะแยะที่มันรายล้อมอยู่

“ถ้าถามผม ผมจะไม่แปลกใจเลย ถ้าการเมืองบนท้องถนนเบ่งบานขึ้น เพราะว่าทั้งหมดคือแรงกดดันที่ชนชั้นนำทำให้มันเกิดขึ้น…

“นอกจากเรื่องยุบพรรคก้าวไกล มันยังมีเรื่องร่างกฎหมายนิรโทษกรรม แก้รัฐธรรมนูญ ถ้าสมมุติว่า ทั้งหมดนี้ มันไปจบที่จุดปลายทางเดียวกัน คือไม่สามารถแก้อะไรได้เลย ไม่สามารถมีกฎหมายนิรโทษกรรมที่คุ้มครองประชาชนได้ ส่วนรัฐธรรมนูญก็ทำอะไรไม่ได้

“ถ้าเป็นแบบนั้น ใครก็มองออกว่า นี่คือการจะลากสังคมไทยกลับไปสู่การเมืองบนท้องถนนอีกรอบหนึ่ง” •

 

ของดีมีอยู่ | ปราปต์ บุนปาน