สมหมาย ปาริจฉัตต์ : เรียนรู้ อยู่ได้ ตามทัน ศ.21 (2) “ยุคเปลี่ยน วิธีต้องเปลี่ยน”

สมหมาย ปาริจฉัตต์

ตราบที่โลกยังไม่หยุดหมุน ชีวิตยังดำเนินต่อไป การเรียนรู้ย่อมไม่มีวันสิ้นสุด

จังหวัดเชียงใหม่มีสภาพแวดล้อมที่เป็นปัจจัยเหมาะสม สอดคล้องกับแนวคิดการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่และเขตพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา มีความหลากหลายในการจัดศึกษาด้วยรูปแบบต่างๆ ตามสภาพของพื้นที่ ทั้งในที่ราบชุมชนเมือง และพื้นที่สูงบนยอดเขา ตามแนวตะเข็บชายแดน มีโรงเรียนจำนวนมาก ทั้งที่มีคุณภาพระดับยอดของประเทศ และโรงเรียนขนาดเล็กที่ห่างไกล ยากลำบาก มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม

พี่น้องจาวเจียงใหม่รวมตัวกันในนามภาคีเชียงใหม่เพื่อการปฏิรูปการศึกษา เคลื่อนไหวผลักดันเพื่อแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ ขาดโอกาส และพัฒนาคุณภาพการศึกษา เรื่อยมาจนเกิดเวทีปฏิรูปการศึกษาติดต่อกันถึงครั้งที่ 4

พวกเขาไม่หยุดนิ่งที่จะเรียนรู้ ยังคงพยายามค้นหาแนวความคิด แนวปฏิบัติใหม่ๆ และแสวงหาความร่วมมือเพื่อให้แนวทางแก้ปัญหาดีๆ เหล่านั้นแพร่กระจายออกไป จนความสำเร็จเกิดขึ้นที่ตัวเด็กนักเรียนให้มากที่สุด

การจัดเวทีล่าสุดจึงยกประเด็นเขตพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาขึ้นมาเป็นหัวข้อหลักในการพูดคุย แลกเปลี่ยน เพื่อให้การศึกษากับผู้มีส่วนได้เสีย ทั้งครู นักเรียน พ่อ-แม่ ผู้ปกครอง ผู้บริหาร ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน เกิดความเข้าใจตรงกันและเดินหน้าไปในทิศทางเดียวกัน

 

วิทยากรผู้เปิดเวทีคนแรกจึงเป็นนักคิด นักวิชาการ ที่มีบทบาทคิดค้นและนำเสนอแนวทางปฏิรูปการศึกษาด้วยเขตพื้นที่นวัตกรรมทางการศึกษา จนกลายเป็นกฎหมายประกาศใช้บังคับแล้ว

ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบัน เพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) และรองประธานคณะอำนวยการพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา

ก้าวขึ้นเวทีพร้อมเสียงปรบมือต้อนรับอย่างต่อเนื่อง นำเวที ED TALK ด้วยหัวข้อ “หลักการ และแนวคิดพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา”

จุดประกายความคิดให้ผู้เข้าร่วมฟังเต็มห้อง ช่วยกันหาคำตอบให้กับตัวเอง ด้วยภาพที่ฉายขึ้นจดบนเวที ปฏิรูปการศึกษาไทย… ให้ได้ใจ “ต้องทำสองเรื่องให้สำเร็จ”

หนึ่ง ทำเวทีสร้างความเข้าใจกับสังคมอย่างที่ภาคีเชียงใหม่เพื่อการปฏิรูปการศึกษากำลังทำอยู่นี้ หรือที่ภาคีเพื่อการปฏิรูปการศึกษาระดับชาติทำเมื่อปีที่ผ่านมาในนามของ Thailand Education Partnership (TEP) และจะจัดเป็นครั้งที่สองเดือนมิถุนายน 2562

“การศึกษาที่ดีไม่ใช่การท่องจำ ทำข้อสอบให้ดีกว่าเพื่อน” วิทยากรเน้น การเปิดเวทีร่วมกันจะทำให้พ่อ-แม่ ผู้ปกครองเกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง คุณครูเกิดการปรับเปลี่ยนวิธีการเรียนการสอน

สอง ทำตัวอย่างจริงให้ดู การจัดการเรียนรู้ เกิดห้องปฏิบัติการที่มีชีวิต เกิดนวัตกรรมการเรียนการสอน การบริหารจัดการ เกิดการปฏิรูปทั้งประเทศ สิ่งดีๆ ข้อดีกระจายออกไปสู่การปฏิบัติทุกทิศทางช่วยคนในพื้นที่ได้ จะช่วยปรับระบบการศึกษาและปรับเปลี่ยนการเรียนการสอนในชั้นเรียนด้วย

เป็นเรียนแบบ Active Learning ซึ่งผ่านการสรุปประสบการณ์ทั้งที่สำเร็จและล้มเหลว

 

ถามว่าแนวความคิดเรื่องเขตพื้นที่นวัตกรรมการศึกษามีอะไรพิเศษ หลักการสำคัญคือยึดโรงเรียนเป็นศูนย์กลางการเปลี่ยนแปลง ทำให้เกิดขึ้นในระดับโรงเรียนทีละโรง โรงเรียนจะไม่ได้อยู่อย่างเหงาๆ แต่เอามาทำร่วมกัน ทำอะไร

หนึ่ง เพิ่มความเป็นอิสระ ปลดล็อกเรื่องที่เป็นปัญหาอุปสรรค ข้อจำกัดต่างๆ

สอง สร้างความสามารถ หาภาคีภายนอกไปช่วย

สาม ขยายผลต่อยอดออกไป

ที่ผ่านมาจากผลการศึกษาของการศึกษาของสำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน (สสค.) พบว่า หนึ่งเทอมการศึกษา 200 วัน ครูไปโรงเรียนแต่ไม่ได้สอนหนังสือถึง 84 วัน เพราะมีเงื่อนไขที่ทำให้ครูไม่ได้อยู่ในห้องเรียน

การให้เงินอุดหนุนโรงเรียนแบบมีเงื่อนไขต้องลดลง ให้มีอิสระในการบริหารจัดการมากขึ้น ลดภาระการทำโครงการที่ไม่มีประโยชน์ กฎหมายที่ออกมาใหม่วางแนวทางป้องกันไว้ เผื่อโรงเรียนพิจารณารอบคอบแล้วเห็นว่าคำสั่งที่ได้รับมา

ประเมินแล้วไม่มีประโยชน์ไม่ต้องทำก็ได้ อุปสรรคต่างๆ เหล่านี้จะได้ลดลงไป

 

หลักการสำคัญประการที่สองคือ หัวใจที่แท้จริงของความสำเร็จจะเกิดในห้องเรียน ครู ผู้บริหารจะได้รับการพัฒนา เกิดการสร้างชุมชนการเรียนรู้ ประเทศที่ทำสำเร็จเพราะครูได้เรียนรู้ร่วมกัน มาคุยกัน เกิด PLC มีวัฒนธรรมในการพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอนตลอดเวลา เด็กคนไหนเรียนไม่ทันเพื่อน คนไหนมีปัญหา จะช่วยแก้ด้วยเทคนิควิธีแบบไหน ครูแลกเปลี่ยนประสบการณ์ให้คำแนะนำซึ่งกันและกัน

สาม การเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบใหม่ ไม่จำเป็นต้องทำเหมือนกันหมด แต่ละพื้นที่ แต่ละจังหวัดมีแนวทางที่เหมาะสมของตัวเอง สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมของพื้นที่ มีหลักสูตรของจังหวัดตัวเอง ทั้งที่เหมือนและไม่เหมือนกัน

“เกิดโมเดลใหม่อย่างน้อย 6 โมเดลจากการนำร่องเขตพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา เกิด 1. หลักสูตรที่สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงในทศวรรษที่ 21 ซึ่งไม่เน้นท่องจำความรู้ แต่เน้นสร้างทักษะ ทัศนคติที่ดี 2. สื่อการเรียนการสอนแบบใหม่ 3. ตำรา ข้อสอบแบบท่องจำต้องเปลี่ยน การบริหารจัดการเปลี่ยน”

“การประเมินคุณลักษณะ ทักษะ ความรู้ ในระบบต้องประสานกับนอกระบบคือภาคีต่างๆ ที่รวมตัวกันนี่แหละ ใช้ตัวนอกระบบช่วยแก้ปัญหาที่ตัวระบบแก้ไม่ได้ พื้นที่นวัตกรรมนำร่อง 6 จังหวัด เปิดรับโรงเรียนที่สมัครใจจากไหนก็ได้ มีผู้ช่วยภายนอกเข้าไปช่วย เพื่อให้ผู้เรียน เรียนรู้ อยู่ได้ ตามทันศตวรรษที่ 21”

 

ดร.สมเกียรติจบการบรรยายท่ามกลางเสียงปรบมือขอบคุณอย่างต่อเนื่อง ก่อนที่พิธีกรจะประกาศเชิญนักคิดคนต่อมาขึ้นเวที

เป็นกูรูท่านใด หัวข้อ สาระ เข้มข้น คมลึก โดนใจ แค่ไหน ต้องติดตาม

ครับ สำหรับแฟนคลับการศึกษาที่สนใจใคร่ลงลึกถึงรายละเอียด รูปธรรมของเขตพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา นิยามความหมาย รูปแบบ โครงสร้าง องค์ประกอบ กระบวนการดำเนินงาน เป็นอย่างไร

หาอ่านได้ใน พ.ร.บ.เขตพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ฉบับประกาศในราชกิจจานุเบกษา จากเว็บไซต์ กรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา ซึ่งกำลังหมดวาระในเดือนพฤษภาคม 2562 นี้

บทความก่อนหน้านี้‘ชวน หลีกภัย’ พบชาวบ้านชุมชนหัวสนามบิน หลังรับผลกระทบ บ้านแตกร้าวจากแรงสะเทือน
บทความถัดไป“สมศักดิ์” จี้ กกต.แจงสูตรคำนวณ ส.ส. เสนอดึงผู้เชี่ยวชาญร่วมช่วย เชื่อเลือกตั้งไม่โมฆะ